Denk je eraan om je oprit, terras of tuinpad aan te leggen of uit te breiden? Dan is het goed om eerst na te gaan wat mag en wat niet. Verharding kan handig zijn, maar ze heeft ook gevolgen voor waterinfiltratie, groen en de leefbaarheid van je tuin.
Met verharding bedoelen we alle oppervlakken waar water moeilijk of niet in de bodem kan dringen. Dat gaat niet alleen over klinkers of beton, maar ook over bijvoorbeeld grind, tegels of waterdoorlatende materialen.
Wat is verharding?
Bij volledige verharding kan er geen licht, lucht of water aan de bodem. Regenwater stroomt direct weg, wat leidt tot overstromingen, droogte en verhoogde rioleringskosten. Verharding houdt warmte vast en verergert extreme hitte. De bodem onder de verharding is dood en biedt geen leefruimte aan planten en dieren.
Wat is ontharden (niet)?
Ontharden is het fysiek wegnemen van verharde ruimte, zoals wegen, parkings, gebouwen, terrassen en opritten. Daardoor kan de bodem opnieuw water opnemen en andere natuurlijke functies vervullen.
Waterdoorlatende verharding is geen ontharding. Hoewel materialen zoals grasdallen, grind of waterdoorlatende klinkers regenwater beter laten infiltreren, blijft de bodem grotendeels afgedekt. Bovendien houden ook deze materialen warmte vast en ontstaat er vaak geen gezonde, levende bodem.
We spreken over volwaardige ontharding als de bodem toegang heeft tot licht, lucht en water. Een gezonde, begroeide bodem met bomen werkt als een spons en biedt meer verkoeling dan een saai gazon. Voor planten, mensen en andere dieren is het er aangenaam vertoeven.
Mag je zomaar verharden op privédomein?
Een misverstand dat vaak voorkomt, is dat je op je eigen perceel mag verharden wat je wilt. Dat is niet zo. Voor woningen gelden stedenbouwkundige regels en vergunningsvoorwaarden. Wat vergund is, mag aangelegd worden. Extra verhardingen die niet vergund zijn, kunnen een stedenbouwkundige overtreding vormen. Dat betekent dat een voortuin omvormen tot parkeerplaats of een extra groot terras aanleggen niet automatisch toegelaten is.
Wanneer bij controles blijkt dat er meer werd verhard dan toegestaan, kan de eigenaar gevraagd worden om de overtreding recht te zetten. In sommige gevallen betekent dit dat de bijkomende verharding opnieuw verwijderd moet worden.
Deze regels bestaan niet zomaar. Ze moeten voorkomen dat Vlaanderen verder dichtslibt en helpen om voldoende ruimte te behouden voor water, groen en natuur.
Twijfel je of een geplande verharding vergunningsplichtig is? Neem vooraf contact op met de Dienst Vergunningen. Zo vermijd je problemen achteraf.
Kies voor duurzame verharding.
Soms is verharding nodig, bijvoorbeeld voor oprit of een tuinpad. Kies in dat geval bij voorkeur voor een waterdoorlatende verharding. Zo kan regenwater beter in de bodem infiltreren. Let wel: waterdoorlatende verharding betekent niet dat je meer mag verharden. Het is enkel een duurzamer alternatief voor de verharding die toegelaten is. Ontdek de verschillende mogelijkheden in de publicatie van het Departement Omgeving.
Lijst waterdoorlatende verharding
Een groene tuin hoeft geen extra werk te zijn.
Een tuin met minder verharding kan perfect onderhoudsvriendelijk zijn, ook zonder pesticiden. Met de juiste beplanting en een natuurlijke aanpak geniet je van een mooie, gezonde tuin. Op www.mijngifvrijetuin.be vind je heel wat praktische tips en inspiratie voor gifvrij tuinieren.
Wil je concreet weten welk verschil een verharding kan maken?
Bekijk onze eigen ondervinding bij meten is weten.