Aandacht voor 'oude' rassen

Net zoals in 2002 en 2005 organiseert de gemeente Berlaar ook dit jaar een kippenverkoopactie. Omdat de zogenaamde 'oude' rassen al maar minder voorkomen, willen we hen met deze editie extra in de aandacht brengen. Het idee dat deze rassen onproductief, ziektegevoelig of enkel voor specialisten zijn weggelegd, is volkomen fout. In tegendeel. De lokale 'oude' rassen zijn al eeuwenlang in onze contreien opgekweekt en zijn bijzonder winterhard en in de meeste gevallen minder ziektegevoelig dan de 'industriële' kweekvormen. Bovendien geven ze door hun specifieke lichaamsbouw, kleuren en gescharrel een heel ander karakter aan uw kippenren.

Deze actie kadert ook in het project Ecologisch Kringlooptuinieren.

Hier vindt u info over:
- Waarom kippen houden?
- Wat u moet weten over ons aanbod.
- Wat met vogelpest?
- Enkele regels bij aanschaf.
- Een haan erbij?
- Huisvesting.
- Wat zijn kleurslagen?
- Uw bestelling.
- Overzicht en bestelformulier.
- interessante links

Waarom kippen houden?
Ze brengen beweging in de tuin, leveren lekkere eitjes en vlees, kunnen u helpen bij het onderhouden van de tuin en het wegwerken van afval of gewoon voor de sier. Een kip kan gemiddeld 150 g keukenafval per dag verorberen. Dit betekent ongeveer 55 kg minder afval in uw afvalbak per jaar en per kip.

Al eeuwenlang worden kippen als nutsdieren of voor de sier gehouden. Naast de eitjes werd kippenvlees al snel erkend als een smaakvolle en bovendien gezonde voeding. Kwekers zijn op lokaal vlak eeuwenlang bezig geweest om de leg- of vleeskwaliteiten verder op punt te stellen waardoor verschillende rassen ontstonden met elk hun eigen kenmerken. Legrassen bleven eerder klein terwijl vleesrassen werden gekozen op basis van de hoeveelheid en kwaliteit van het vlees. De meest bekende van deze rassen zijn de Brakel en het Mechels hoen (gekend als Mechelse koekoek).

In de jaren 70 ontstond de industriële veehouderij met inbegrip van de bekend ‘bruine legkip' en ‘witte vleeskip'. Deze hebben niets meer te maken met de lokale rassen en werden enkel geselecteerd op die ene eigenschap ‘eierproductie' of ‘vleesproductie'. Doordat deze hybriden erg gewaardeerd zijn in de professionele pluimveehouderij worden zij massaal gekweekt en kunnen deze dieren aan lage prijzen worden aangeboden. (merknamen ISA Brown, Goldline, Tetra SL, Starcross 444, Starcross 585, Bancock B380, ... tonen echter aan hoe ver deze kruisingen van onze lokale rassen verwijderd zijn). Hoewel de hybriden uitblinken in die ene eigenschap, missen zij toch de kleur, de flair en de culturele waarde van onze eigen rassen. Daarom willen wij bij deze actie naast de bruine legkip ook enkele ‘oude' Belgische rassen aanbieden.

Door deze rassen in huis te nemen of er zelf mee te gaan kweken voorkomt u dat ze verdwijnen. En geef toe dat ze niet moeten onderdoen voor hun industriële soortgenoten.

Vanaf half maart op deze website en in ‘Den Balder' en de ‘Kiosk' van april zult u een overzicht vinden van de aangeboden rassen en hun eigenschappen, aandachtspunten en uiteraard de prijzen.

Wat u moet weten over ons aanbod.
De hybride legkippen (ISA Brown) worden geleverd door een grootkweker en de raskippen komen uit de kringen van de gespecialiseerde hobbykweek. Daardoor zijn de hybriden met +/- 20 weken bijna legrijp en moeten de raskippen (+/- 12 weken) nog even opgekweekt worden alvorens u van eitjes te voorzien.

Aangezien we op voorhand niet weten wat het kweeksucces zal zijn, zullen de raskippen maar kunnen geleverd worden zolang de voorraad strekt. U zult tijdig op de hoogte worden gebracht indien niet aan uw bestelling kan worden voldaan zodat naar een oplossing of vervanging kan worden gezocht.

De hybride kippen komen voor in twee kleuren (bruin en zwartbruin), de raskippen echter komen voor in verschillen kleurslagen (zie verder) en mengvormen daarvan. Het is praktisch echter onmogelijk om rekening te houden met persoonlijke voorkeuren naar kleur of tekening van de door u bestelde dieren. Mogelijk koopt u dan best rechtstreeks bij een kweker.

De aangeboden dieren zijn allemaal ingeënt tegen de pseudo-vogelpest.

Om het houden van kippen te promoten en ook de raskippen terug algemener te laten voorkomen, heeft het gemeentebestuur besloten om de dieren aangekocht via deze actie voor 25% te subsidiëren. Deze korting is reeds verrekend in de weergegeven prijzen.

Wat met Vogelpest?
In 2006 bereikte een voor de mens schadelijke vorm van aviaire influenza, beter bekend als de Vogelpest, vanuit Azië de rest van de wereld. Dit leidde bij ons tot een tijdelijk verbod voor pluimvee op makrten e.d. en een ophokplicht bij particulieren. Die wer later afgezwakt tot een afschermingsplicht die moet voorkomen dat wilde vogels in contact komen met onze kippen. Sindsdien worden in Europe per jaar de dood van enkele wilde vogels aan dit schadelijke virus toegewezen.

Momenteel is er geen sprake meer van een ophokplicht of afschermingsplicht, maar moet u wel in staat zijn om al uw pluimvee binnen de 24 uur af te schermen van zodra de verplichting terug wordt ingesteld.

Meer informatie kunt u op deze website ook vinden onder 'Pesten en Plagen'.

Enkele regels bij aanschaf:
- Kippen zijn groepsdieren! Zet kippen daarom minstens met twee samen. Ras en type spelen geen rol want kippen maken hierin geen onderscheid.

- Geef de dieren voldoende ruimte. 0,25 m² nachthok met 25 cm zitstok per dier is een minimum. Voor de uitloop (het ren) moet u toch 2 m² per dier voorzien als absoluut minimum. 4-5 m² geeft de dieren een aangename buitenruimte. Natuurlijk geldt in alle gevallen 'hoe ruimer, hoe beter'. Wilt u de dieren in een ren plaatsen die groen gras blijft hebben, dan moet u al snel 20 m² en meer per dier kunnen aanbieden.

- Voorzie best meerdere hennen bij een haan. Met maar één hen zal de haan dat kippetje wel erg vaak lastigvallen met mogelijke verwondingen voor de hen tot gevolg.

- Zet geen twee (of meer) hanen samen tenzij je een wel erg groot ren hebt. Er zal er immers maar één de baas zijn en de verliezer krijgt dan voortdurend op zijn kop. Dit kan leiden tot veel lawaai, gevechten en zelfs de dood van een haan. (als je meerdere hanen wil, moet je ze in aparte rennen houden, liefst met elke een eigen toom hennen)

Een haan erbij?
Er leven heel wat vooroordelen over hanen. Ze zijn echter niet per definitie luidruchtig en agressief.
Om eieren te leggen heeft de hen geen haan nodig, voor het produceren van kuikentjes uiteraard wel. Hoewel dus niet strikt nodig, oogt een haan wel mooi en vervult hij een sociale functie. Niet alleen heeft de haan de mooiste kleuren, hij leidt bovendien het toom (groep kippen), verdeelt het voedsel en beslecht ruzies tussen de hennen. Kortom, hij brengt rust in een toom. Daarnaast zijn ze in staat om natuurlijke belagers af te schrikken. Het is ook geen bezwaar om een haan bij de kippen te laten lopen. Er is immers geen verschil merkbaar tussen een bevrucht en een onbevrucht ei en het eten van bevruchte verse eieren is onschadelijk en zonder bijsmaak.

Uiteraard zullen hanen kraaien. Ieder vogeltje zingt immers zoals hij gebekt is en het valt niet altijd te voorspellen op welk tijdstip dit zal gebeuren. Nachtelijke verstoringen door tuinverlichtingen, slaande portieren e.d. kunnen hanen, net als honden, ertoe aanzetten om van zich te laten horen. Een goed nachthok kan dan weer voorkomen dat de haan al te vroeg kraait of kan het kraaien dempen.

Hanen zijn ook niet per definitie agressief. Vaak is hanenagressie een uiting van onzekerheid of een verstoorde relatie met de verzorger. De haan is de leider van het toom en je moet hem in die rol laten. Ondermijn zijn positie en je doorbreekt de natuurlijke orde van het toom met een mogelijk vijandige haan tot gevolg. Door de haan als eerste wat voedsel aan te bieden (dat hij dan verdeelt onder zijn toom), de andere dieren - zijn hennen - niet voor zijn neus weg te vangen of achterna te zitten, eerbiedig je zijn positie. Je kan jezelf zien als directeur van je tuin met de haan als chef van de afdeling Pluimvee, als je steeds onder zijn pluimen schiet, komt de goede verdere samenwerking in het gedrang. Bij een goede relatie kan zelfs je haan handtam worden.

Als je een ras wil kweken, heb je uiteraard een haan nodig. Neem dan eventueel ook contact op met een hobbyvereniging van uw ras.

Overweeg volgende punten voor de aanschaf van een haan:
- één haan is OK, meerdere hanen resulteert meestal in vechtpartijen die fataal kunnen aflopené;
- voorzie meerdere hennen per haan anders loop je het risico dat hij door zijn paringsdrift steeds diezelfde hen lastigvalt wat kan leiden tot verwondingen bij de hené;;
- denk aan de buurt en voorzie voldoende afstand of demping of bevraag eerst de buren!

Huisvesting?
Een goede huisvesting is een vereiste voor het succesvol houden van kippen. Let bij de constructie van een nachthok vooral op volgende aandachtspunten:
- goede beschutting tegen neerslag en wind; kippen hebben daarnaast liever wat frisser dan te warm
- voorzie goed verluchting maar voorkom tocht, voorzie ook voldoende licht in het hok
- vermijd spleten en kieren, deze zijn de ideale kweekplaats voor rode vogelmijt
- voorzien minimaal 0,25 m² hok en minimaal 25 cm zitstok per kip²; plaats de zitstok ook voldoende van de zijwand en plafond zodat de staart en kop er niet tegen schuren
- gebruik een zitstok met rechthoekig profiel en afgeronde hoeken
- zorg dat je makkelijk overal in het hok aan kan zonder je in bochten te moeten wringen

Voor een goed ren gelden volgende aandachtspunten:
- minstens 2 m² uitloop per kip, 4-5 m² is beter, vooral voor actieve rassen, sommigen vragen nog meer
- graaf +/- 25 cm draad in de grond om te voorkomen dat kippen eruit geraken of roofdieren erin (ook een verharding van 40 cm breed langs de buitenzijde voorkomt dat roofdieren onder de afspanning door komen)
- voorzie een voldoende hoge omheining²; 1-1,3 meter voor niet-vliegende rassen en 1,5-2 meter voor vliegende rassen (samen met dakgaas of net)
- voorzie wat struiken of bomen in het ren voor schaduw en windbeschutting (geen taxus)
- zorg voor een bedekking met gaas of net om vliegende rassen binnen te houden of ongewenste vogels (ekster, kraai, ...) buiten te houden (je kan de kippen ook kortwieken door de grote slagpennen van één vleugel 1 à 2 keer per jaar kort te knippen)

Op internet is veel informate beschikbaar, op http://kippen-hokken.startpagina.nl/ heeft men een aantal interessante links te verzamelen.

Wat zijn kleurslagen?
Naast vleesproductie en eierleg, worden de raskippen momenteel vooral gekweekt op kleur en tekening voor presentatie op tentoonstellingen.
Een kleurslag is een vaste benaming die de tekening en kleuren van een kip bondig omschrijft. De meeste rassen komen maar in een beperkt aantal kleurslagen voor waarvan de ene al meer voorkomt dan de andere. Zo is de Mechelse koekoek geen soort maar een Mechels hoen in de tekening ‘koekoek’. De meest voorkomende kleurslag in het ras Mechels hoen.

Via onderstaande link kom je op een pagina waar je voorbeelden van allerlei soorten kleurslagen kan bewonderen.

Aangezien kleurslagen niet voorspeld kunnen worden, worden bestellingen op kleurslag niet aanvaard. Ben je echt enkel geïnteresseerd in die bepaalde kleurslag (bvb. een dubbelgezoomd goudpatrijs ardennerhoen) dan zal je zelf op zoek moeten gaan bij de kwekers van dit ras.

link naar kleurslagvoorbeelden op kippengrabbelton.be

Uw bestelling
Bestellen kan tot eind april en het bestelformulier vindt u in ‘Den Balder', op de technische dienst (Markt 2) of via onderstaande link (onderaan het overzicht). De levering is voorzien in de maand juni, een concrete datum wordt u tijdig meegedeeld.

De kippen zijn beschikbaar zolang de voorraad strekt. Van zodra wij merken dat aan uw vraag niet kan worden voldaan, nemen wij contact met u op.

KLIK hier voor een overzicht van ons aanbod en het bestelformulier

Interessante websites

kippengrabbelton (heel veel nuttige informatie voor iedereen en over alle kippenthema's)

raskippen (informatie over raskippen; ideaal om in contact te komen met kwekers en andere liefhebbers)

Stichting levend erfgoed